Xüsusi pedaqogika

İxtisasın adı: Xüsusi pedaqogika
İxtisas qrupu: III
Fakültə: Humanitar və sosial elmlər
Təhsilin səviyyəsi: Bakalavriat
Təhsilin müddəti və forması: 4 il (8 semestr), əyani
Tədrisin dili: Azərbaycan dili
Məzuna verilən ixtisas dərəcəsi: Bakalavr
Təhsil haqqı: Azərbaycan bölməsi, əyani – 2700 AZN

Xüsusi pedaqogika ixtisasının əsas məqsədi xüsusi təhsil ehtiyacları olan, o cümlədən fiziki, intellektual, sensor və psixososial inkişaf xüsusiyyətlərinə malik uşaqların və əlilliyi olan şəxslərin təlim-tərbiyəsi, təhsili, sosial adaptasiyası və reabilitasiyası sahəsində ixtisaslı mütəxəssislər hazırlamaqdır. Bu ixtisas fərdi inkişaf xüsusiyyətlərinin nəzərə alınmasına, təhsil prosesində yaranan çətinliklərin aradan qaldırılmasına, mövcud bacarıqların inkişaf etdirilməsinə və şəxslərin cəmiyyət həyatında fəal iştirakının dəstəklənməsinə yönəlmişdir.

İxtisas çərçivəsində uşaq və yeniyetmələrin emosional və davranış çətinliklərinin, o cümlədən aqressiv davranış, neqativizm, qorxu və hiperaktivlik hallarının pedaqoji və psixoloji metodlarla korreksiyası, eləcə də onların idraki, nitq, ünsiyyət, sosial və yaradıcı bacarıqlarının inkişaf etdirilməsi istiqamətində bilik və bacarıqlar formalaşdırılır.

Xüsusi təhsil ehtiyacları olan uşaq və yeniyetmələrlə, eləcə də əlilliyi olan şəxslərlə iş fərdi yanaşma, xüsusi pedaqoji metodlar və peşəkar hazırlıq tələb edir. Ali təhsilə qəbul üzrə III ixtisas qrupuna daxil olan Xüsusi pedaqogika ixtisası bu sahədə müasir elmi yanaşmaları və inklüziv təhsil prinsiplərini tətbiq edə bilən, təhsil, inkişaf və sosial inteqrasiya proseslərinə peşəkar dəstək göstərən mütəxəssislərin hazırlanmasını təmin edir.

Xüsusi pedaqogikanın ənənəvi təsnifatında dörd əsas istiqamət fərqləndirilir: surdopedaqogika, tiflopedaqogika, oliqofrenopedaqogika və loqopediya. Surdopedaqogika eşitmə məhdudiyyəti olan şəxslərin, tiflopedaqogika görmə məhdudiyyəti olan şəxslərin təlim və təhsil xüsusiyyətlərini öyrənir. Oliqofrenopedaqogika intellektual inkişaf pozuntuları olan şəxslərin təlim-tərbiyəsi və inkişafına yönəlir. Loqopediya isə nitq və ünsiyyət pozuntularının qiymətləndirilməsi, korreksiyası və nitq bacarıqlarının inkişaf etdirilməsi ilə məşğul olur.

Təhsil

Bu ixtisas üzrə təhsil alan tələbələrə psixologiya, uşaq anatomiyası və fiziologiyası, inkişaf və yaş psixologiyası, pedaqogika, loqopediya, surdopedaqogika, tiflopedaqogika, daktilologiya və jest nitqi, intellektual inkişaf pozuntularının klinik əsasları və digər ixtisas fənləri tədris olunur.

Təhsil müddətində tələbələrin Brayl əlifbasını (görmə məhdudiyyəti olan şəxslər üçün), jest dilini (eşitmə məhdudiyyəti olan şəxslərlə ünsiyyət üçün), eləcə də ümumi və xüsusi psixologiyanın nəzəri və praktik əsaslarını mənimsəməsi onların peşəkar hazırlığında mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu bilik və bacarıqlar gələcək mütəxəssislərə xüsusi təhsil ehtiyacları olan şəxslərlə səmərəli ünsiyyət qurmağa, onların fərdi ehtiyaclarını nəzərə almağa və təlim-tərbiyə prosesini uyğun metodlarla təşkil etməyə imkan yaradır.

Karyera imkanları

Xüsusi pedaqogika müasir təhsil və sosial xidmət sistemində mühüm əhəmiyyət daşıyan, ixtisaslı mütəxəssislərə ehtiyac duyulan peşə sahələrindən biridir. Bu ixtisasın məzunları dövlət və özəl ümumtəhsil müəssisələrində, xüsusi təhsil və inklüziv təhsil mühitlərində, məktəbəqədər təhsil müəssisələrində, reabilitasiya və inkişaf mərkəzlərində, eləcə də sosial xidmət müəssisələrində və ixtisaslarına uyğun digər təşkilatlarda fəaliyyət göstərə bilərlər.

Məzunlar aldıqları peşə hazırlığından, ixtisaslaşma istiqamətindən və müvafiq vəzifələr üzrə müəyyən edilmiş tələblərdən asılı olaraq xüsusi təhsil müəllimi, loqoped, surdopedaqoq, tiflopedaqoq, intellektual inkişaf pozuntuları üzrə xüsusi pedaqoq və digər uyğun vəzifələrdə çalışa bilərlər. Onlar xüsusi təhsil ehtiyacları olan uşaqların təlim-tərbiyəsinin təşkili, fərdi inkişafının dəstəklənməsi, sosial adaptasiyası və inklüziv təhsil prosesinə inteqrasiyası istiqamətində peşəkar fəaliyyət həyata keçirə bilərlər.

Xüsusi pedaqogika mütəxəssislərinin fəaliyyət sahələrinə autizm spektr pozuntusu, Daun sindromu, diqqət çatışmazlığı və hiperaktivlik pozuntusu, davranış və emosional çətinliklər, eləcə də dayaq-hərəkət sistemi ilə bağlı məhdudiyyətləri olan uşaqların fərdi ehtiyaclarına uyğun pedaqoji dəstəyin göstərilməsi də daxildir. Bu istiqamətdə fəaliyyət uşaqların idraki, kommunikativ, sosial və gündəlik həyat bacarıqlarının inkişaf etdirilməsinə, onların təhsil imkanlarının genişləndirilməsinə və cəmiyyət həyatında fəal iştirakının dəstəklənməsinə yönəlir.

İxtisasın gələcəyi

İnklüziv təhsilin genişlənməsi, xüsusi təhsil ehtiyacları olan uşaqların təhsil prosesinə daha fəal cəlb olunması və fərdiləşdirilmiş təlim yanaşmalarının yayılması xüsusi pedaqogika mütəxəssislərinə olan tələbatı artırır. İxtisas üzrə məzunların gələcəkdə müəllim, valideyn, psixoloq və digər mütəxəssislərlə birgə işləməsi daha da əhəmiyyət qazanacaq.